ارز دیجیتال

ارز دیجیتال اتریوم

ارز دیجیتال اتریوم

در ساده‌ترین تعریف، اتریوم یک زیرساخت آزاد مبتنی بر فناوری بلاک چین است که می‌توان روی آن برنامه‌های کامپیوتری غیرمتمرکز را اجرا کرد. غیرمتمرکز بودن اتریوم یعنی این سیستم به‌تنهایی متعلق به هیچ‌کس نیست و آن را یک یا چند شخص خاص کنترل نمی‌کنند. همه می‌توانند مالک این شبکه باشند و همه می‌توانند در کنترل آن نقش داشته باشند. به‌لطف ساختار توزیع‌شده و غیرمتمرکز اتریوم، پس از پیاده‌سازی یک برنامه روی شبکه اتریوم، این برنامه دیگر قابل‌توقف و دستکاری نیست، حتی اگر خود خالق آن بخواهد.

وب‌سایت رسمی اتریوم هم این پروژه را این‌گونه تعریف کرده است: «اتریوم یک بستر غیرمتمرکز برای اجرای قراردادهای هوشمند است. هیچ‌گونه احتمال از کارافتادگی، سانسور، تقلب یا دخالت افراد شخص ثالث برای برنامه‌هایی که روی این شبکه اجرا می‌شوند، وجود ندارد.»

در ادامه مقاله با مفهوم قرارداد هوشمند آشنا می‌شوید.

هدف اتریوم چیست؟

وقتی از جوزف لوبین (Joseph Lubin)، یکی از توسعه‌دهندگان اصلی اتریوم، درباره هدف از ایجاد این شبکه سؤال کردند، در جواب گفت:

اتریوم ایجاد شد تا برای انجام امور زندگی‌مان به هیچ بانک، شرکت و نهاد دیگری به‌جز خودمان نیاز نداشته باشیم.

در سال ۲۰۰۸، شخص ناشناسی به‌نام ساتوشی ناکاموتو، بیت کوین را معرفی کرد. می‌توان گفت بیت کوین اولین سیستم‌ پولی غیرمتمرکز، دیجیتال و توزیع‌شده است. شبکه بیت کوین با کمک مفهومی به‌نام «بلاک چین» اطلاعات مربوط به تراکنش‌های پولی را به‌جای سرورهای بانکی و مرکزی، روی کامپیوترهای سراسر جهان توزیع می‌کند و با این روش می‌تواند مستقل از شرکت‌ها، دولت‌ها و واسطه‌ها، ارزش (پول) را به هر نقطه‌ای از جهان انتقال دهد.

اتریوم یک قدم پا را فراتر گذاشته و امکان اجرای غیرمتمرکز کدهای کامپیوتری (قرارداد هوشمند) را هم فراهم کرده است تا بتوانیم علاوه بر پول، بقیه فرایندها را هم غیرمتمرکز کنیم.

مقاله معرفی (ایده) یا همان وایت پیپر (Whitepaper) این پروژه در سال ۲۰۱۳ منتشر شد و در سال ۲۰۱۵ رسماً شبکه اتریوم شروع به کار کرد. ایده‌پرداز اصلی این پروژه، یک جوان روسی – کانادایی به‌نام ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) است که از حامیان بیت کوین بود و با الهام از بیت کوین ایده «غیرمتمرکز کردنِ همه چیز» را ارائه داد.

غیرمتمرکز کردن همه چیز

برای درک بهتر اتریوم، برنامه‌ای مانند تلگرام یا اینستاگرام را در نظر بگیرید. امروزه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از این برنامه‌های مفید برای ارتباط و پیام‌رسانی استفاده می‌کنند. اما یک مسئله بسیار بنیادین درباره آنها وجود دارد که کمتر کسی به آن توجه می‌کند: این برنامه‌ها متمرکز هستند.

مثلاً اینستاگرام متعلق به شرکت فیس‌بوک است. این شرکت مطابق با سیاست‌های خود ممکن است مطالبی را حذف کند، دسترسی برخی افراد را مسدود کند یا حتی داده‌های خصوصی کاربران را بفروشد. از نظر تئوری با اتریوم، این بستر غیرمتمرکز، می‌توان اینستاگرامی ایجاد کرد که به‌جای فیس‌بوک، مالک حقیقی آن همان کاربرانش باشند و داده‌های خود را فقط خودشان کنترل کنند.

البته نباید فراموش کرد اتریوم هنوز در ابتدای راه قرار دارد و حداقل در مقطع فعلی مشکلات فنی آن اجازه نمی‌دهند سیستم بزرگی مانند اینستاگرام را روی آن بسازیم.

به‌عنوان یک نمونه دیگر، با کمک این شبکه (در صورت وجود برخی شرایط لازم) می‌توان انتخابات آزاد و شفاف برگزار کرد؛ انتخاباتی که در آن امکان تقلب وجود نداشته باشد.

هر خدمت متمرکز دیگری را می‌توان با اتریوم غیرمتمرکز کرد. امور مهمی ازجمله پرداخت‌ها، بیمه،‌ رأی‌گیری، بانکداری، وام‌دهی و بسیاری از خدماتی که اکنون واسطه‌ها انجام می‌دهند، با این شبکه غیرمتمرکز خواهند شد.

هرکس قادر است در شبکه باز اتریوم برنامه غیرمتمرکز (Dapp) خود را توسعه دهد. تا قبل از پیدایش اتریوم، توسعه‌دهندگان برای ساخت ارز دیجیتال خود از ابتدا مجبور به کدنویسی یک بلاک چین جداگانه بودند، اما امروزه همه خیلی راحت می‌توانند بدون ساخت بلاک چین جدید، با استفاده از بلاک چین اتریوم برای پروژه‌های خود ارز دیجیتال مستقل یا همان توکن (Token) بسازند.

اتر؛ ارز دیجیتال اتریوم

ارز دیجیتال شبکه اتریوم، «اتر» (Ether) نام دارد و واحد اختصاری آن ETH است. این دارایی به‌عنوان واحد پولی شبکه و همچنین راهی برای پرداخت هزینه‌ها و کارمزدها در نظر گرفته می‌شود. بنابراین هر چقدر که مقبولیت شبکه اتریوم افزایش پیدا کند، از نظر تئوری ارزش اتر هم افزایش خواهد یافت.

در بین اعضای جامعه ارزهای دیجیتال، به ارز دیجیتال شبکه اتریوم، همان اتریوم هم گفته می‌شود، اما در حقیقت نام آن اتر است. بنابراین اگر جایی «خرید اتریوم»، «تحلیل اتریوم» و … را دیدید، منظور همان اتر است.

امروزه افراد زیادی با امیدواری نسبت به آینده اتریوم، روی این ارز دیجیتال سرمایه‌گذاری انجام می‌دهند. اتر را می‌توان از سایت‌های صرافی ارز دیجیتال خریداری کرد و روی نرم‌افزارهای کیف پول در موبایل یا کامپیوتر شخصی ذخیره کرد. در ادامه بیشتر در مورد اتر و چگونگی نگهداری و خرید آن می‌خوانید.

https://cdn.arzdigital.com/uploads/2020/10/eth-vs-btc.jpg

از آنجا ‌که بیت کوین اولین شبکه بلاک چینی و اولین ارز دیجیتال غیرمتمرکز است، بهترین راه برای درک کامل اتریوم، بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌های آن با بیت کوین است.

شباهت‌های اتریوم و بیت کوین

اتریوم هم بلاک چین مستقل خودش را دارد

مانند بیت کوین، اتریوم هم دارای بلاک چین است. اطلاعات مربوط به تراکنش‌ها و قراردادهای هوشمند روی بلاک چین ثبت می‌شود. بلاک چین نوعی دفتر یادداشت دیجیتال امن و تغییرناپذیر برای ذخیره‌سازی داده و اطلاعات است.

اتریوم هم عمومی و بدون نیاز به مجوز است

مانند بیت کوین، شبکه اتریوم هم عمومی است و همه می‌توانند از آن استفاده کنند. هرکسی می‌تواند از این شبکه برای ایجاد تراکنش یا قراردادهای هوشمند بهره ببرد، بدون اینکه نیاز باشد از جایی اجازه بگیرد. البته اگر کسی بخواهد می‌تواند روی شبکه اتریوم بسترهای خصوصی ایجاد کند، اما خود بلاک چین اتریوم شفاف، آزاد و عمومی است.

اتریوم هم مبتنی بر اثبات کار (استخراج) است

مانند بیت کوین، اتریوم هم مبتنی بر استخراج (ماینینگ) است. افرادی که بخواهند در فرایند ساخت بلاک شرکت کنند، باید قدرت پردازش سخت‌افزارهای کامپیوتری را برای شرکت در عملیات استخراج (ماینینگ) به شبکه اختصاص دهند و شبکه در ازای این قدرت پردازش که در نهایت باعث امنیت و تأییدشدن تراکنش‌ها خواهد شد، به استخراج‌کنندگان پاداش اهدا می‌کند.

البته طبق یک برنامه ازپیش‌تعیین‌شده و در طرحی به‌نام «اتریوم ۲.۰» (ETH ۲.۰)، این شبکه قرار است برای مقیاس‌پذیری بیشتر (تراکنش‌های سریع‌تر و ارزان‌تر)، به‌جای الگوریتم اثبات کار (Proof Of Work) از الگوریتم اثبات سهام (Proof Of Stake) استفاده کند. زمان دقیق پیاده‌سازی این به‌روزرسانی مشخص نیست، اما حداقل تا پایان سال ۲۰۲۰ استخراج اتریوم همچنان ادامه خواهد یافت.

در روش اثبات سهام، افراد برای مشارکت در کار اعتبارسنجی تراکنش‌ها و ایجاد بلاک، باید اتر بخرند و در یک کیف پول به شبکه اختصاص دهند. به این ترتیب، می‌توانند در کار تأیید تراکنش‌ها مشارکت‌ کنند و واحدهای جدید ارز دیجیتال (اتر) دریافت کنند. مشارکت‌کنندگان کارمزد تراکنش‌های شبکه را برای خود برمی‌دارند. طبق این رویکرد، برای مشارکت در شبکه دیگر نیاز به خرید سخت‌افزارهای گران‌قیمت نیست.

فاز صفر اتریوم ۲.۰ در سال ۲۰۲۰ پیاده‌سازی می‌شود. در این فاز اثبات سهام اتریوم فعال می‌شود، اما ماینینگ هم همچنان پابرجاست. قرار است در فاز یک، بلاک چین اتریوم به‌شکل کامل به اثبات سهام کوچک کند و ماینینگ پایان یابد، اما همان طور که گفتیم زمان اجرای فاز یک هنوز مشخص نیست. در ادامه مقاله درباره آینده اتریوم توضیحات بیشتری ارائه شده است.

اتریوم هم ارز دیجیتال خودش را دارد

ارز دیجیتال داخلی شبکه اتریوم اتر است که می‌توان آن را با ارزها و دارایی‌های دیگر مبادله کرد. مالکیت اتر دقیقاً مثل مالکیت بیت کوین (BTC) روی بلاک چین رهگیری می‌شود. به اتر «سوخت شبکه اتریوم» هم می‌گویند، چراکه کاربرد اصلی آن کارمزد و انگیزه‌ مشارکت در شبکه است.

تفاوت‌های اتریوم و بیت کوین

تراکنش‌های اتریوم سریع‌تر هستند

در بیت کوین به‌طور میانگین بلاک‌های حاوی تراکنش هر ۱۰ دقیقه یکبار ایجاد می‌شوند، اما در اتریوم این زمان فقط ۱۴ ثانیه است. البته در بحث سرعت تراکنش‌ها سایز بلاک هم اهمیت دارد که در بیت کوین محدود به ۱ مگابایت است. با بررسی زمان بلاک و سایز بلاک می‌توان گفت که در حال حاضر بیت کوین حداکثر ۷ تراکنش در ثانیه انجام می‌دهد، اما اتریوم می‌تواند تا ۱۶ تراکنش را در ثانیه پردازش کند. طبق وعده تیم توسعه اتریوم، این عدد در به‌روزرسانی‌های آینده می‌تواند به صدها تراکنش برسد.

اتریوم می‌تواند خیلی راحت قراردادهای هوشمند اجرا کند

روی بیت کوین هم می‌توان قرارداد هوشمند ایجاد کرد، اما زبان اسکریپت‌ این شبکه بسیار ابتدایی است و کار را برای توسعه‌دهندگان سخت می‌کند. روی اتریوم، خیلی سریع‌تر و راحت‌تر می‌توان کد برنامه‌نویسی پیاده‌سازی کرد. قراردادهای هوشمند اتریوم به‌‌اصطلاح «تورینگ کامل» (Turing complete) هستند؛ یعنی می‌توانند هر محاسبات و عملیاتی را که نیاز باشد، انجام دهند.

تعداد واحدهای اتر نامحدود خواهد بود

یکی از تفاوت‌های اصلی بیت کوین و اتریوم، تعداد واحدها (عرضه) این دو است. بیت کوین محدودیت عرضه دارد، اما اتر نامحدود عرضه خواهد شد.

طبق پروتکل بیت کوین، فقط ۲۱ میلیون واحد از این ارز دیجیتال استخراج می‌شود. در حال حاضر، ماینرهای بیت کوین در هر ۱۰ دقیقه ۶.۲۵ واحد بیت کوین از شبکه بیت کوین پاداش دریافت می‌کنند که به آن «پاداش بلاک» می‌گویند. پاداش بلاک بیت کوین هر چهار سال یک‌بار طی رویدادی به‌نام «هاوینگ» نصف می‌شود و به همین دلیل، استخراج همه بیت کوین‌ها تا سال ۲۱۴۰ طول خواهد کشید. پس از آن ماینرها فقط با کارمزد تراکنش‌ها کسب درآمد خواهند کرد.

در مورد اتریوم، هیچ محدودیتی وجود ندارد و در زمان نگارش این مطلب بیش از ۱۱۲ میلیون واحد اتر استخراج شده است. البته این به‌معنای تورم‌ افسارگسیخته در اتریوم نیست،‌ اما حامیان این پروژه معتقدند برای داشتن یک نظام پولی بی‌نقص کمی تورم لازم است. پاداش بلاک اتریوم در حال حاضر ۲ واحد اتر است و بنابراین هر ۱۴ ثانیه به‌طور میانگین ۲ اتر استخراج می‌شود و طبق این معیارها می‌توان گفت تورم سالانه اتریوم در حال حاضر حدود ۴ درصد است. در به‌روزرسانی اتریوم ۲.۰ قرار است تورم تا حد زیادی کاهش یابد و به حداقل مقدار موردنیاز برای انگیزه مشارکت‌کنندگان در شبکه برسد.

قرارداد هوشمند یک کد (نرم‌افزار) است که روی بلاک چین اجرا می‌شود. این نرم‌افزار در صورت رخ‌دادن شرایطی که از پیش در آن تعیین شده است، یک‌سری دستورات را به‌طور خودکار اجرا می‌کند. پس از ثبت قرارداد روی یک بلاک چین آزاد مانند اتریوم، هیچ‌کس نمی‌تواند مانع از اجرای آن شود و در حقیقت این قرارداد ضمانت اجرایی دارد.

قبل از اینکه بخواهیم توضیح بیشتری درباره قرارداد هوشمند بدهیم، ابتدا توضیح یک قرارداد عادی را مرور می‌کنیم.

یک قرارداد عادی، توافقی بین دو یا چند شخص است که آنها را به چیزی در آینده متعهد می‌کند. مثلاً بهزاد متعهد می‌شود در ازای استفاده از خانه مجید به‌مدت یک‌ سال، هر ماه به او مبلغی پرداخت کند که به آن قرارداد اجاره یا «اجاره‌نامه» می‌گویند. به‌عنوان مثالی دیگر، شرکت امیر تضمین می‌کند که در ازای گرفتن مبلغی، خسارت‌های احتمالی ماشین سعید را در حوادث آینده پرداخت کند که به آن قرارداد بیمه یا «بیمه‌نامه» می‌گویند.

آنچه که باعث تفاوت قرارداد معمولی و قرارداد هوشمند می‌شود این است که در قراردادهای هوشمند کدهای کامپیوتری مشکل نیاز به اعتماد را برطرف می‌کنند. همان طور که گفتیم زمانی‌که یک قرارداد هوشمند بر روی یک بلاک چینِ آزاد مثل اتریوم اجرا شود، دیگر قابل‌توقف نیست و هیچ‌کس نمی‌تواند جلوی اجرای آن را بگیرد. با قراردادهای هوشمند می‌توان برنامه‌ها و پروژه‌هایی را ساخت که بدون هیچ‌گونه واسطه‌ و از کارافتادگی به کار خود ادامه دهند، به‌طوری که حتی خودِ برنامه‌نویس قرارداد هوشمند هم نمی‌تواند کد قرارداد هوشمند ثبت‌شده در بلاک چین را تغییر دهد.

به‌عنوان مثال، می‌توان با استفاده از قرارداد هوشمند فرایند دریافت اجاره‌نامه را غیرمتمرکز و هوشمند کرد. فرض کنیم بهزاد خانه مجید را با ودیعه ۱۰۰ میلیون تومان و اجاره ماهانه ۲ میلیون تومان، برای یک سال اجاره می‌کند. بنابراین با کمک زبان‌های برنامه‌نویسی در کد قرارداد هوشمند شرط گذاشته می‌شود که بهزاد ابتدا ۱۰۰ میلیون تومان و هر ماه ۲ میلیون تومان به‌صورت ارز دیجیتال (مثلاً اتریوم) برای اجاره، به آدرس قرارداد هوشمند پرداخت کند. می‌توانیم قرارداد را طوری تنظیم کنیم که اگر اجاره عقب افتاد، از ودیعه کم کند تا زمانی که ودیعه به پایان برسد. سپس می‌توانیم در کد قرارداد هوشمند این شرط را تعیین کنیم که در صورتی که ودیعه تمام شد و بهزاد همچنان اجاره پرداخت نکرد، برای تخلیه خانه اطلاع داده شود.

در حوزه معاملات مالی، ثبت سوابق، مالکیت دارایی، وثیقه، بیمه، تحقیقات علمی، پزشکی، انتخابات، توسعه محصول، زنجیره تأمین و در تمام زمینه‌هایی که بخواهیم نیاز به اعتماد را به حداقل برسانیم می‌توان از قراردادهای هوشمند اتریوم استفاده کرد. امروزه توسعه‌دهندگان می‌توانند با کمک قراردادهای هوشمند، بدون نیاز به ایجاد یک بلاک چین جدید، با استفاده از بلاک چین اتریوم پروژه‌های خود را بسازند و حتی برای آن ارز دیجیتال (توکن) ایجاد کنند. زبان برنامه‌نویسی قراردادهای هوشمند اتریوم سالیدیتی (Solidity) است.

این نکته را باید گفت که در مقطع فعلی قراردادهای هوشمند با مشکلات زیادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و هنوز نمی‌توان آن‌طور که باید، از آنها در بسیاری از حوزه‌ها استفاده کرد. از مهمترین مشکلات فعلی قراردادهای هوشمند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • مشکلات حقوقی و دولتی: در حال حاضر، دولت‌ها قراردادهای هوشمند را به رسمیت نمی‌شناسند و به‌عنوان مثال، ایجاد مالکیت یک خانه با ارز دیجیتال و توکن، هنوز از نظر حقوقی پذیرفته نشده است.

  • خطای انسانی: اگرچه قراردادهای هوشمند ضمانت اجرایی دارند اما قرارداد نمی‌تواند تشخیص دهد که یک کد مخرب است یا نه و آن را بدون کم‌وکاست اجرا می‌کند. بنابراین، اگر در کد قرارداد باگ یا مشکل حیاتی وجود داشته باشد، قرارداد مطابق با میل طرفین اجرا نخواهد شد.

  • هزینه پیاده‌سازی: قراردادهای هوشمند بدون نقص را باید برنامه‌نویس‌های ماهر بنویسند و هنوز خدمات درستی وجود ندارد که کاربران عادی هم بتوانند با هزینه پایین این قراردادها را ثبت کنند.

اتریوم چگونه کار می‌کند؟

توضیح دقیق کار اتریوم در این مقاله نمی‌گنجد و البته برای کار با اتریوم هم نیاز نیست بدانید که این شبکه دقیقاً چگونه کار می‌کند، همان طور که برای کار با اینترنت نیاز نیست با زیرساخت‌های اینترنت آشنا باشید. با این حال در ادامه، به‌طور خلاصه و بدون جزئیات فنی این نحوه کار این شبکه را مرور می‌کنیم.

بلاک چین و نودها

شبکه اتریوم متشکل از هزاران کامپیوتر در سراسر دنیا است که از یک دفتر دیجیتال (بلاک چین) نگهداری می‌کنند. اطلاعات تراکنش‌ها روی این دفتر دیجیتال نوشته می‌شود و هر کامپیوتر یک رونوشت از آن را در اختیار دارد. این نودها با یکدیگر در ارتباط هستند و هر تراکنشی را که به شبکه اتریوم ارسال شود بررسی می‌کنند تا مطمئن شوند معتبر است. توزیع این نودها باعث می‌شود که این شبکه یک نقطه نفوذ مرکزی نداشته باشد، یعنی با خروج یا خطای یک نود، مشکلی متوجه شبکه نمی‌شود.

استخراج

برای جلوگیری از تقلب، تغییر داده‌های بلاک چین و حمله به سیستم، نیاز به راهکاری غیرمتمرکز است تا یک خرابکار نتواند بدون اجازه اکثریت کاری از پیش ببرد.

ماینینگ با نام علمی اثبات کار (Proof Of Work)، یکی از روش‌های رایج برای اجماع و حفظ امنیت شبکه‌های بلاک چینی است. طبق این الگوریتم، فرایند ایجاد بلاک رقابتی است و هر کس بخواهد در کار ایجاد بلاک‌های حاوی تراکنش سهیم باشد باید با قدرت پردازش سخت‌افزارهای کامپیوتری یک معادله ریاضی پیچیده را حل کند. هر کس زودتر به جواب برسد، برنده این رقابت خواهد بود و پس از ایجاد بلاک پاداش دریافت می‌کند. این پاداش در شبکه اتریوم، ارز دیجیتال اتر است. ماینرها همچنین کارمزد تراکنش‌ها را دریافت می‌کنند. در حال حاضر پاداش استخراج هر بلاک ۲ واحد اتر است که تقریباً هر ۱۴ ثانیه به ماینرها تعلق می‌گیرد.

بنابراین، ماینرها (یا همان نودهای ماینینگ) مقدار زیادی قدرت پردازش به شبکه اختصاص می‌دهند که با قدرت چند ابر کامپیوتر برابری می‌کند. در این صورت اگر کسی بخواهد به شبکه حمله کند و یا تغییری در بلاک چین دهد، مجبور است قدرت پردازشی بیشتر از نیمی از ماینرها را داشته باشد که برای شبکه‌های بزرگی همچون اتریوم به هیچ عنوان توجیه اقتصادی ندارد. به‌عبارت دیگر، علاوه بر اینکه تهیه چنین قدرت پردازشی بسیار مشکل است، اگر کسی این قدرت پردازش را هم داشته باشد، خودش می‌تواند به‌جای حمله به شبکه اتر استخراج کند و به پاداش زیادی برسد.

هرچه تعداد ماینرها افزایش می‌یابد، امنیت شبکه هم بیشتر می‌شود و به این ترتیب، اعتماد به آن افزایش خواهد یافت.

بنابراین، فراموش نکنید برای انجام هر تغییر در شبکه اتریوم، مشارکت‌کنندگان باید موافقت خود را اعلام کنند و بر همین اساس، هرگونه خرابکاری یا تلاش برای تغییر اطلاعات ثبت‌شده ناکام خواهد بود.

در شبکه اتریوم تعیین شده است که هر ۱۴ ثانیه بلاک‌های جدید ساخته شود. حالا ممکن است به‌عنوان مثال یک ماینر قدرتمند وارد شبکه شود و بتواند جواب معادله بلاک‌ها را در ۵ ثانیه بیابد. در این حالت، شبکه معادله ریاضی را سخت‌تر می‌کند که به آن افزایش «سختی استخراج» می‌گوییم. در حالتی که هم که تعداد ماینرها کم شود، شبکه سختی استخراج را کاهش می‌دهد تا جواب معادله به‌طور میانگین در همان ۱۴ ثانیه پیدا شود.

از آنجا که در اتریوم با کدهای کامپیوتری هم سروکار داریم، قراردادهای هوشمند اتریوم ابتدا در یک زبان سطح بالا (زبانی که آدمیزاد می‌تواند درک کند) مانند سالیدیتی نوشته می‌شوند و سپس در شبکه به بایت کد تبدیل می‌شوند. در نهایت این کدها در یک فضای مجازی به‌نام «ماشین مجازی اتریوم» به اجرا در می‌آیند. هر کامپیوتری که به شبکه اتریوم متصل شود، قرارداد هوشمند را در داخل ماشین مجازی خود اجرا می‌کند. با استفاده از ماشین مجازی، هر نوع پردازشی قابل‌اجرا است و خود شبکه اتریوم آسیبی از کدهای مخرب نخواهد دید.

اتر

اتر هم مانند بیت کوین (BTC) یک ارز دیجیتال است که می‌توان با آن به راحتی ارزش را منتقل کرد. با این حال، هدف اتر کمی با بیت کوین متفاوت است. این ارز دیجیتال برای پرداخت هزینه‌ها و به‌عنوان انگیزه‌ای برای مشارکت‌کنندگان در جهت ادامه فعالیت اتریوم ساخته شده است. اگر اتر، این دارایی کلیدی نبود، چه کسی حاضر می‌شد به‌عنوان ماینر یا مشارکت‌کننده در شبکه فعالیت کند؟ به همین خاطر است که به اتر «سوخت شبکه اتریوم» هم می‌گویند. اگر بیت کوین «طلای دیجیتال» باشد، اتر «نفت دیجیتال» است.

استفاده از خدمات شبکه اتریوم و ایجاد برنامه روی آن نیازمند پرداخت کارمزد است و این کارمزد باید به‌صورت اتر پرداخت شود. اترهایی که برای کارمزد پرداخت می‌شود، به ماینرهایی تعلق می‌گیرند که امنیت شبکه را حفظ می‌کنند.

برخلاف بیت کوین که محدود به ۲۱ میلیون واحد است، تولید اتر در حال حاضر هیچ محدودیتی ندارد. در زمان نگارش این مطلب، ۱۱۲ میلیون واحد اتر استخراج شده است. البته اگرچه تعداد واحدهای اتر نامحدود است، تولید واحدهای جدید خیلی سریع انجام نمی‌شود و تورم آن سالی حدود ۴ درصد است. قرار است در به‌روزرسانی اتریوم ۲.۰ فقط به‌اندازه نیاز شبکه اتر عرضه شود.

اتر همانند بیت کوین در صرافی‌های ارز دیجیتال خریدوفروش می‌شود و قیمت آن مدام در نوسان است. این ارز دیجیتال روی کیف پول‌ها ذخیره و منتقل می‌شود. در ادامه درباره تاریخچه قیمت اتر، کیف پول‌ها و چگونگی خرید این ارز دیجیتال می‌خوانید.

گس (GAS) چیست؟

اتریوم چیست؟ همه چیز درباره اتریوم + ویدئو

گفتیم که برای انجام هر تراکنش در شبکه اتریوم باید کارمزد پرداخت شود. گس (سوخت) همان کارمزد شبکه اتریوم است که به‌صورت اتر از کاربر دریافت می‌شود.

گس را می‌توان مانند بنزین در دنیای حقیقی در نظر گرفت. بنزین سوخت خودرو است و اگر بخواهید خودروی بنزینی شما حرکت کند، باید برای خودروی خود با پرداخت پول (اتر)، بنزین (گس) بخرید. در شبکه اتریوم هزینه‌ای که برای گس پرداخت می‌کنید به ماینرهای اتریوم تعلق می‌گیرد.

در مورد گس با دو مفهوم سروکار داریم:

  • گس لیمیت (Gas limit)

  • گس پرایس (Gas price)

برای انجام تراکنش، کاربر باید گس لیمیت مشخص کند. گس لیمیت مقدار سوختی است که کاربر حاضر است برای انجام یک عمل در شبکه پرداخت کند و وقتی به تنهایی صحبت از گس می‌شود، منظور همان گس لیمیت است.

گس لیمیت را می‌توانید مانند مقدار بنزینی در نظر بگیرید که در خودروی خود می‌ریزید تا به یک مقصد برسید. مثلاً اگر برای رسیدن به مشهد از تهران نیاز به ۱۰۰ لیتر بنزین باشد، اگر ۵۰ لیتر بنزین بزنید، به مقصد نمی‌رسید. اگر گس لیمیت هم کمتر از حد مشخصی تعیین شود، عملیات در شبکه انجام نخواهد شد. برای انجام یک تراکنش معمولی در اتریوم گس لیمیت باید حداقل ۲۱,۰۰۰ باشد، اما اجرای عملیات‌های اضافه نیازمند گس لیمیت متفاوت است. در صورتی که گس لیمیتی که کاربر مشخص کرده است، کافی نباشد، عملیات انجام نخواهد شد، اما در صورتی که گس لیمیت اضافی وارد شود، باقیمانده به کاربر بازمی‌گردد.

گس پرایس هم مقدار هزینه‌ای است که شما باید برای هر گس لیمیت پرداخت کنید. هزینه گس با اتر پرداخت می‌شود، اما چون این رقم بسیار پایین است با آن را با واحد «Wei» نمایش می‌دهند. هر ۱ Wei برابر است با ۰.۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۱ اتر. شبکه اتریوم هر کس را آزاد می‌گذارد تا هر چقدر دوست دارد هزینه گس یا همان گس پرایس را تعیین کند، اما اگر گس پرایس شما بیش از اندازه پایین باشد، ماینرها تراکنش شما را تأیید نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند تراکنش‌هایی را تأیید کنند که کارمزد بالاتری دارند. بنابراین، مقدار گس پرایس برای انجام عملیات، نسبت به شلوغی یا خلوتی شبکه می‌تواند متفاوت باشد. در حال حاضر میانگین گس پرایس مناسب برای تأیید تراکنش، ۲۰ Gwei (یا ۰.۰۰۰۰۰۰۰۲ ETH) است، اما گاهی اوقات که شبکه شلوغ می‌شود، این رقم به‌شدت افزایش می‌یابد.

بنابراین کارمزد شبکه اتریوم برابر است با گس پرایس ضرب در گس لیمیت.

ETH Fee = Gas limit × Gas Price

مثلاً اگر بخواهید یک تراکنش معمولی بزنید، باید ۲۱,۰۰۰ گس لیمیت مشخص کنید و اگر شبکه اتریوم خلوت باشد می‌توانید گس پرایس را ۲۰ Gwei (هر Gwei برابر است با ۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰ Wei) در نظر بگیرید. بنابراین، کارمزد تراکنش شما می‌شود ۲۱,۰۰۰ ضرب در ۲۰ که برابر است با ۴۲۰,۰۰۰ Gwei یا ۰.۰۰۰۴۲ اتر. برای انتقال توکن‌ها کمی گس بیشتری مورد نیاز است.

اگر از این مفاهیم کمی گیج شده‌اید، جای نگرانی نیست، چراکه کیف پول‌های معتبر اتریوم برای راحتی کاربران خودشان کارمزد مناسب را پیشنهاد می‌کنند تا نیاز به محاسبه کارمزد نباشد.

روی شبکه اتریوم هر کسی می‌تواند برای پروژه‌های مختلف خود ارز دیجیتال مخصوص یا همان توکن بسازد. تا قبل از اتریوم برای ایجاد هر ارز دیجیتال توسعه‌دهندگان مجبور بودند یک بلاک چین مستقل بسازند.. استاندارد ERC-20 لیستی از قوانینی است که برای یک توکن باید در نظر گرفته شود تا بتواند روی اکوسیستم اتریوم ساخته شود.

پروژه‌های مختلفی که روی شبکه اتریوم فعالیت می‌کنند، با استفاده از امکان ERC-20 می‌توانند توکن‌های خود را با نام و نماد دلخواه ایجاد کنند. هر کس امروز می‌تواند با پرداخت چند دلار کارمزد، توکن خاص خودش را بسازد، اما این توکن ارزشی ندارد چون موردمصرف و کاربردی برای آن تعیین نشده است. فقط وقتی این توکن‌ها ارزشمند می‌شوند که کاربرد داشته باشند و کسی حاضر باشد برای دریافت خدماتی، آن توکن را بخرد.

همچنین تیم توسعه پروژه‌های بلاک چینی می‌توانند قبل از راه‌اندازی بلاک چین مستقل خود، برای جذب سرمایه روی بلاک چین اتریوم توکن بسازند و در عرضه اولیه (ICO) پیش‌فروش کنند. سپس زمانی که شبکه اصلی و بلاک چین خود را ساختند، توکن‌های اتریومی را به بلاک چین خود انتقال دهند. به‌عنوان یکی از نمونه‌های بارز می‌توان به پروژه ترون اشاره کرد. این پروژه هم‌اکنون رقیب اتریوم است،ِ اما قبل از راه‌اندازی شبکه اصلی خود، توکن‌های TRX را روی بلاک چین اتریوم عرضه کرد و پس از مستقل‌شدن آنها را به شبکه ترون منتقل کرد.

توکن‌های اتریومی (ERC-20) روی همان آدرس‌های اتریوم قابل‌ذخیره‌سازی و انتقال هستند و برای ذخیره آنها نیاز به تهیه کیف پول جداگانه نیست. از نظر تئوری روی یک آدرس اتریوم می‌توان تمام توکن‌های مبتنی بر اتریوم را ذخیره کرد.

می‌توان تاریخچه اتریوم را به‌طور خلاصه این‌گونه تشریح کرد:

  • نوامبر ۲۰۱۳: ویتالیک بوترین مقاله ایده (وایت پیپر) اتریوم را منتشر کرد.

  • ژانویه ۲۰۱۴: آغاز توسعه اتریوم رسماً اعلام شد. تیم اصلی توسعه اتریوم ویتالیک بوترین، گوین وود، میهای آلیسی، آنتونی دی لوریو و چارلز هاسکینسون بودند. گوین وود و هاسکینسون بعدها به‌دلیل اختلاف از تیم جدا شدند و به ترتیب پولکادات و کاردانو را راه‌اندازی کردند.

  • اوت ۲۰۱۴: اتریوم توانست در یک عرضه اولیه، ۱۸.۴ میلیون دلار سرمایه جذب کند.

  • می ۲۰۱۵: شبکه آزمایشی اتریوم، با نام «المپیک» (Olympic) عرضه شد.

  • ۳۰ جولای ۲۰۱۵: اولین نسخه اتریوم به‌نام «Frontier» عرضه شد. این روز به‌عنوان روز تولد اتریوم در نظر گرفته می‌شود.

  • ۱۴ مارچ ۲۰۱۶: به‌روزرسانی جدید اتریوم به‌نام «Homestead» ارائه شد. در این به‌روزرسانی بسیاری از مشکلات Frontier برطرف شده بود.

  • ژوییه ۲۰۱۶: هک DAO اتفاق افتاد که طی آن ۵۰ میلیون دلار اتر به سرقت رفت. جامعه اتریوم برای بازگشت سرمایه‌ها اقدام کرد، اما عده زیادی با این کار مخالفت کردند و آن را خلاف ذات تغییرناپذیر بلاک چین دانستند. این موضوع باعث انشعاب بلاک چین اتریوم و تولد اتریوم کلاسیک شد.

  • ۲۵ اوت ۲۰۱۶: در پی فورک (انشعاب)، اتریوم جدیدی ایجاد شد و اتریوم قبلی اتریوم کلاسیک نام گرفت.

  • ۱۶ اکتبر ۲۰۱۷: هارد فورک «بیزانتیوم» (Byzantium) از به‌روزرسانی «متروپلیس» (Metropolis) پیاده‌سازی شد.

  • ۲۸ فوریه ۲۰۱۹: هارد فورک «کنستانتینوپول» (Constantinople) از به‌روزرسانی متروپلیس پیاده‌سازی شد

آغاز پروژه اتریوم

ویتالیک بوترین، جوان ۲۶ساله روسی – کانادایی، در سال ۲۰۱۳، کمی پس از آشنایی با بیت کوین و در حالی که تنها ۱۹ سال سن داشت، وایت پیپر اتریوم را منتشر کرد. در این وایت پیپر او ایده «غیرمتمرکز کردن همه چیز» را ارائه کرده‌ بود؛ چیزی که قبل از بیت کوین و بلاک چین، امکان اجرا نداشت.

ویتالیک خیلی زود ایده خود را با توسعه‌دهندگان بزرگی همچون گوین وود و چارلز هاسکینسون در میان گذاشت و کار توسعه اتریوم رسماً در سال ۲۰۱۴ آغاز شد. در همین سال، تیم توسعه این پروژه توانست با پیش‌فروش توکن‌های اتر به سرمایه‌گذاران، سرمایه مورد نیاز برای توسعه را جذب کند. در این به‌اصطلاح «عرضه اولیه سکه» (ICO)، سرمایه‌گذاران به‌ازای هر واحد بیت کوین، ۲,۰۰۰ واحد اتر دریافت کردند. در نهایت تیم اتریوم توانست حدود ۳۱,۰۰۰ واحد بیت کوین جذب سرمایه کند که ارزششان در آن زمان حدود ۱۸.۴ میلیون دلار بود.

اختلاف؛ پیدایش اتریوم کلاسیک

در اواسط ۲۰۱۵ اتریوم رسماً عرضه شد و تا اوایل ۲۰۱۶ برنامه‌های توسعه طبق نقشه راه به‌خوبی اجرا می‌شدند. اما ناگهان در ۱۷ ژوییه ۲۰۱۶، هکری موفق شد با استفاده از یک اشکال در کد یکی از برنامه‌های اجراشده روی اتریوم، با نام «DAO»، حدود ۳.۶ میلیون واحد اتر را به سرقت ببرد که در آن ارزششان زمان معادل بیش از ۵۰ میلیون دلار بود و ۱۴٪ کل اترهای درگردش را شامل می‌شد.

به این نکته توجه داشته باشید که خود اتریوم هک نشده بود، بلکه تنها برنامه‌ای روی این شبکه موردحمله قرار گرفته بود. با این حال، به‌دلیل نوپابودن اتریوم و بالابودن مبلغ به‌سرقت‌رفته، تیم اتریوم در نهایت تصمیم گرفت با یک هارد فورک، مبالغ را بازگردانند. هارد فورک به‌معنای به‌روزرسانی گسترده (به‌نوعی تغییر قوانین) در بلاک چین است.

همین مسئله باعث اختلافات شدید در جامعه اتریوم شد. به‌عقیده گروه مخالف با هارد فورک، «کد قانون است» و نباید برای برگشت تراکنش‌ها، در بلاک چین تغییری ایجاد کرد. آنها معتقد بودند این کار ذات تمرکززدایی را زیر سؤال می‌برد. به‌همین دلیل در نتیجه هارد فورک، عده زیادی تصمیم گرفتند همچنان روی نسخه قبلی فعالیت کنند و به‌همین دلیل، اتریوم قبلی، اتریوم کلاسیک نام گرفت و هر کدام راه خود را رفتند.

اکنون اتریوم کلاسیک یک پروژه تقریباً رهاشده است و با فاصله زیادی از اتریوم، با کاهش قیمت شدید در رده‌های پایین بازار ارزهای دیجیتال قرار دارد. همچنین به‌دلیل فعالیت نکردن استخراج‌کنندگان به اندازه کافی بر روی این شبکه، تاکنون به آن چند حمله با خسارت‌های چندمیلیون دلاری انجام شده است. با این حال، عده زیادی همچنان معتقدند اتریوم کلاسیک، اتریوم واقعی است و امیدوار هستند دوباره به اوج برسد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اتریوم کلاسیک، مقاله «داستان پیدایش اتریوم کلاسیک» را مطالعه کنید.

پس از هارد فورک جنجالی، اتریوم دوباره به مسیر توسعه بازگشت و در سال ۲۰۱۹ به‌روزرسانی متروپلیس را با موفقیت به اتمام رساند. این به‌روزرسانی مرحله یکی مانده به آخر نقشه راه اصلی اتریوم است.

آینده اتریوم؛ اتریوم ۲.۰

«سرنیتی» (Serenity)، نام ارتقای نهایی اتریوم است که در سال ۲۰۱۹ نام آن به «اتریوم ۲.۰» (ETH ۲.۰) تغییر کرد. این به‌روزرسانی بزرگ خود دارای سه فاز است؛ فاز صفر، فاز یک و فاز دو.

اجرای فاز صفر برای سال ۲۰۲۰ برنامه‌ریزی شده است، اما زمان دقیق اجرای فازهای بعدی مشخص نیست. پیش‌بینی می‌شود اجرای فاز یک و فاز دو حداکثر پنج سال زمان ببرد. با این به‌‌روزرسانی، اتریوم در نهایت الگوریتم اجماع اثبات کار (ماینینگ) را ترک می‌کند و از اثبات سهام استفاده خواهد کرد. همچنین مقیاس‌پذیری این شبکه (سرعت و کارمزد تراکنش‌ها) تا حد زیادی افزایش خواهد یافت.

همان‌طور که بالاتر هم توضیح دادیم، در اثبات سهام، اعتبارسنج‌ها برای تأیید تراکنش‌ها و ساخت بلاک نیاز است که اتر خریداری کنند و به شبکه اختصاص دهند و سپس شبکه نسبت به دارایی هر اعتبارسنج به او پاداش اهدا می‌کند. پیش‌بینی می‌شود سود اثبات سهام در اتریوم سالی بین ۴ الی ۱۰ درصد باشد. به این ترتیب، افرادی که مایل به سرمایه‌گذاری بلندمدت در اتر باشند، می‌توانند از اثبات سهام هم سود ببرند.

البته ترک کامل ماینینگ در فاز یک انجام می‌شود که تاریخ دقیق پیاده‌سازی آن معلوم نیست. بنابراین می‌توان گفت که حداقل تا پایان سال ۲۰۲۰، استخراج اتریوم ادامه پیدا خواهد کرد.

برای مطالعه بیشتر در مورد اتریوم ۲.۰ می‌توانید به مقاله «اتریوم ۲.۰ چیست؟» مراجعه کنید. همچنین با دنبال‌کردن تگ «اتریوم ۲» از آخرین اخبار این به‌روزرسانی آگاه می‌شوید.

قیمت اتر

چرا اتر ارزش دارد؟ پاسخ ساده است: به همان دلیلی که بنزین ارزش دارد. همان گونه که بارها در این مطلب اشاره شده است، اتر سوخت شبکه اتریوم است و اعتبارسنج‌های شبکه (ماینرها) پاداش خود را با اتر دریافت می‌کنند. همچنین برای هر فعالیت و تراکنش روی اتریوم باید کارمزد شبکه را با اتر پرداخت کنیم. البته از دیدگاه کلان، یک چیز وقتی ارزشمند می‌شود که افرادی ارزشمندی آن را می‌پذیرند و مانند هر دارایی دیگری اتر هم از این قاعده مستثنی نیست.

بنابراین اتر می‌تواند گزینه‌ای برای سرمایه‌گذاری باشد. بدیهی است که هر چقدر اتریوم قدرتمندتر شود و اعتماد به این شبکه افزایش یابد، از نظر تئوری قیمت اتریوم هم افزایش پیدا خواهد کرد. از طرف دیگر، زمانی که شبکه اتریوم ضعیف عمل کند و نتواند طبق نقشه راه به اهداف خود برسد، قیمت اتر روند نزولی به خود خواهد گرفت. البته در مورد قیمت اتر و تمام ارزهای دیجیتال، روند کلی بازار و رویدادهای خارجی هم دخیل هستند (مانند اخبار مربوط به قانون‌گذاری این حوزه).

در سال ۲۰۱۴، در برنامه جذب سرمایه بنیاد اتریوم، حدود ۷ میلیون واحد اتر با قیمت هر واحد تقریباً ۰.۳ دلار پیش‌فروش شد. در زمان به‌روزرسانی این مطلب (مهر ۹۹)، قیمت هر اتر حدود ۳۳۰ دلار است و این یعنی سرمایه‌گذاران اولیه اتریوم اگر همچنان دارایی‌های خود را داشته باشند، بیش از ۱۰۰,۰۰۰ درصد در سود هستند.

تاریخچه قیمت اتر را می‌‌توان به دو قسمت تقسیم کرد؛ قبل از ژانویه ۲۰۱۸ و بعد از ژانویه ۲۰۱۸.

تا ژانویه ۲۰۱۸ روند قیمت اتریوم (به‌جز در مقاطعی) به‌شدت صعودی بود. اتر سال ۲۰۱۷ را با ۸ دلار آغاز کرد و تا ژانویه ۲۰۱۸، یعنی کمی بیشتر از یک‌سال، به بالاترین قیمت تاریخ خود، ۱,۴۰۰ دلار رسید. با یک حساب سرانگشتی مشخص می‌شود که اتریوم در این یک‌سال حدود ۱۷,۰۰۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است.

پس از رسیدن به اوج قیمت در ۱۳ ژانویه ۲۰۱۸، همه چیز برای اتر تغییر کرد. این ارز دیجیتال با سقوط آزادی وحشتناک در کمتر از یک سال بیش از ۹۲٪ ارزش خود را از دست داد و تا مدت‌ها در رسیدن به سطوح ۳۰۰ دلار هم ناتوان بود. البته در سال ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ تمام بازار ارزهای دیجیتال درگیر سقوط شد، اما برای اتریوم که خیلی‌ها پشت‌سرگذاشتن بیت کوین را برایش متصور بودند، این سقوط ملموس‌تر بود. در سال ۲۰۲۰، قیمت اتریوم کمی احیا شد، اما همچنان فرسنگ‌ها با اوج قیمت خود فاصله دارد.

کیف پول‌ها

برای ذخیره اتر و توکن‌های مبتنی بر اتریوم، به نرم‌افزار یا سخت‌افزاری به‌نام «کیف پول» نیاز دارید. کیف پول را می‌توان مانند حساب بانکی در نظر گرفت که برای ذخیره، دریافت و ارسال پول کاربرد دارد.

کیف پول‌های نرم‌افزاری اتریوم رایگان هستند و به‌راحتی می‌توانید آنها را روی گوشی‌های تلفن همراه (اندروید و iOS) یا کامپیوترهای شخصی (ویندوز، لینوکس و مک) نصب کنید. برخی از کیف پول‌ها هم تحت وب‌ هستند و دسترسی به آنها با مرورگرهای اینترنت (مانند کروم) امکان‌پذیر است. در مقابل، کیف پول‌های سخت‌افزاری که امنیت بیشتری دارند، به‌شکل فیزیکی موجود هستند و باید از فروشگاه‌های معتبر خریداری شوند.

برای اتریوم ده‌ها کیف پول با نام‌های گوناگون وجود دارد و بنابراین اگر یک سرمایه‌گذار اتریوم یا سرمایه‌گذار توکن‌های مبتنی بر اتریوم باشید، پیداکردن کیف پول کار سختی برای شما سخت نیست.

برای انتخاب کیف پول، به‌طور کلی مهم‌ترین معیار اعتبار است. اگر کیف پولی تعداد نصب پایینی دارد، رضایت چندانی از عملکرد آن وجود ندارد و در میان فعالان خیلی شناخته‌شده نیست، نباید در میان گزینه‌های شما باشد.

در جدول زیر اسامی چند مورد از بهترین کیف پول‌های اتریوم را مشاهده می‌کنید. این کیف پول‌ها بیشترین تعداد کاربر را به خود اختصاص داده‌اند و از بهترین امتیازها برخوردار هستند.

نام نوع لینک دانلود/دسترسی
کیف پول تراست والت نرم‌افزاری/ موبایل دانلود
کیف پول مای‌اتروالت نرم‌افزاری/تحت وب دسترسی
کیف پول متامسک نرم‌افزاری/ افزونه مرورگر دانلود
کیف پول اتمیک نرم‌افزاری/ موبایل و دسکتاپ دانلود
کیف پول لجر سخت‌افزاری فیزیکی – باید از فروشگاه‌های معتبر خریداری شود
کیف پول ترزور سخت‌افزاری فیزیکی – باید از فروشگاه‌های معتبر خریداری شود

هر کیف پول اتریوم دارای یک یا چند آدرس منحصر‌به‌فرد و یکتا است. آدرس کیف پول مشابه شماره حساب بانکی است که از آن می‌توانید برای دریافت پول استفاده کنید. نمونه‌ای از یک آدرس اتریوم: «0x76917CD8F0c6C51F5461fe96ECE2bE9468540170»

از یک آدرس اتریوم می‌توان برای اتر و تمام توکن‌های مبتنی بر اتریوم (ERC-20) استفاده کرد. به‌عنوان مثال، ارز چین ‌لینک (Chain link) یک توکن مبتنی بر اتریوم است. بنابراین می‌توان از یک آدرس اتریوم برای ذخیره این توکن هم استفاده کرد.

فراموش نکنید که در دنیای بلاک چین و ارزهای دیجیتال مسئولیت سرمایه هرکس با خودش است. بنابراین، ضروری است که از کیف پول‌ خود نسخه پشتیبان (بک‌آپ) بگیرید تا در صورت حذف‌شدن کیف پول، فراموشی رمز یا خراب‌شدن دستگاهی که کیف پول روی آن نصب است، بتوانید مبالغ خود را بازیابی کنید. تاکنون دسترسی به میلیون‌ها دلار سرمایه تنها به‌خاطر سهل‌انگاری در تهیه نسخه پشتیبان از دست رفته است. کیف پول‌ها اغلب به‌عنوان نسخه پشتیبان به کاربر یک مجموعه ۱۲ یا ۲۴تایی از کلمات انگلیسی نمایش می‌دهند که باید آنها را در جایی امن یادداشت کنید. به این ترتیب، کاربر با آن کلمات می‌تواند به‌راحتی در هر کیف پول دیگری به دارایی‌های خود دسترسی پیدا کند. در برخی از کیف پول‌ها هم مستقیماً کلید خصوصی (Private Key) که به‌صورت رشته‌ای متنی از حروف و اعداد است، به کاربر ارائه می‌شود. داشتن کلید خصوصی به‌معنای مالکیت دارایی است. بعضی کیف پول‌های دیگر هم به کاربران خود یک فایل بک‌آپ ارائه می‌کنند که با استفاده از کلمه عبوری که کاربر وارد کرده است، رمزگذاری شده است.

خرید اتریوم

برای خرید اتریوم بهترین کار مراجعه به یک سایت صرافی ارز دیجیتال است. کاربران ساکن ایران برای خرید اتر از یک صرافی آنلاین معمولاً به یکی از دو روش زیر عمل می‌کنند:

  • خرید مستقیم اتر از سایت‌های ایرانی با ریال و کارت بانکی

  • خرید بیت کوین یا تتر از سایت‌های ایرانی با ریال و کارت بانکی و سپس تبدیل آن به اتر در صرافی‌های خارجی مانند بایننس

خیلی راحت می‌توانید با جستجوی عبارت «خرید اتریوم» در گوگل، وب‌سایت‌های ایرانی را که با ریال اتریوم می‌فروشند پیدا کنید و پس از ثبت‌نام در آنها، به‌طور مستقیم با کارت بانکی خود اتریوم بخرید. با این حال، گاهی اوقات که نقدینگی یک صرافی پایین است یا هزینه تمام‌شده خرید بالا است، سرمایه‌گذاران می‌توانند از روش دوم استفاده کنند؛ یعنی خرید بیت کوین یا تتر از سایت‌های داخلی و سپس تبدیل آن به اتریوم در صرافی‌های خارجی مانند بایننس.

 توجه داشته باشید اغلب صرافی‌های بین‌المللی به‌دلیل تحریم‌ها اجازه فعالیت به کاربران ساکن ایران نمی‌دهند و ریسک مسدود‌شدن حساب وجود دارد. با این حال، بیشتر کاربران ایرانی در حال حاضر آی‌پی خود را تغییر می‌دهند و از صرافی بایننس استفاده می‌کنند. در مطلب «آموزش صرافی بایننس» تبدیل ارزهای دیجیتال در این صرافی آموزش داده شده است.

آیا اتریوم بهتر از بیت کوین است؟

 

از آنجایی که بیت کوین و اتریوم دو هدف متفاوت را دنبال می‌کنند، نمی‌توان گفت که کدام‌یک بهتر از دیگری است. با این حال، در بین جامعه ارزهای دیجیتال اغلب گفته می‌شود که از نظر امنیت و اعتبار بیت کوین بهتر است و از نظر عملکرد شبکه اتریوم.

آیا برای سرمایه‌گذاری در اتریوم باید یک اتریوم کامل بخریم؟

 

خیر. شما می‌توانید کسری از یک اتریوم را خریداری کنید. به‌عنوان مثال می‌توانید ۰.۰۱ اتریوم بخرید.

آیا طرح‌های سرمایه‌گذاری که روی اتریوم فعالیت می‌کنند معتبر هستند؟

 

روی اتریوم می‌توان هر چیزی ساخت و ایجاد برنامه و قرارداد هوشمند روی آن مانند ساخت سایت روی اینترنت است. به جرئت می‌توان گفت ۹۹ درصد طرح‌های سرمایه‌گذاری که بر بستر اتریوم فعالیت می‌کنند، پانزی و کلاهبرداری هستند. مراقب طرح‌هایی که سود نجومی و تضمینی وعده می‌دهند، باشید.

اتریوم، مشهور به ملکه ارزهای دیجیتال، دومین ارز دیجیتال برتر بازار است که امیدواری‌ زیادی درباره آینده آن وجود دارد. با توجه به محبوبیت این شبکه، افراد زیادی به جرگه ماینرهای آن پیوسته‌اند و این یکی از ویژگی‌های جالب بلاک چین‌های باز است که همه افراد می‌توانند در کار استخراج و تأیید تراکنش‌ها شرکت کنند. پس از خواندن این مطلب، با نحوه استخراج اتریوم و تجهیزات مورد نیاز برای این کار آشنا می‌شوید.

به‌طور کلی برای استخراج اتریوم باید فرایند زیر را طی کنید:

۱- تهیه سیستم سخت‌افزاری قدرتمند (ریگ استخراج)
۲- ایجاد کیف پول اتریوم به‌منظور دریافت اترهای استخراج‌شده
۳- شروع کار با اجرای نرم‌افزار ماینینگ و پیوستن به استخر استخراج

قبل از رفتن به سراغ آموزش استخراج اتریوم، باید بدانید که این کار مانند یک سرمایه‌گذاری است و هر سرمایه‌گذاری ریسک دارد. بنابراین، استخراج اتر یا هر ارز دیجیتال دیگری به معنای زدن دستگاه به برق و ثروتمند شدن نیست. عوامل زیادی ازجمله قیمت اتر، هزینه برق، هزینه سخت‌افزار، استهلاک سخت‌افزار و … در سودآوری استخراج نقش مهمی ایفا می‌کنند. همچنین، با این‌که شروع ماینینگ کار ساده‌ای به نظر می‌رسد، این فعالیت دارای پیچیدگی‌های فنی زیادی است که توجه نکردن به آنها گاهی اوقات باعث خرابی سخت‌افزار و حتی آتش‌سوزی می‌شود.

بنابراین، قبل از شروع ماینینگ باید به‌خوبی تحقیق کنید و به پاسخ سؤالات و ابهامات خود برسید. همچنین در بخش پرسش و پاسخ وب‌سایت ارزدیجیتال (استک) می‌توانید از کارشناسان ماینینگ سؤالات خود را بپرسید.

تهیه ریگ استخراج

استخراج یا همان ماینینگ (mining) مستلزم داشتن سیستم سخت‌افزاری قدرتمند و برق است. روی کاغذ، با کامپیوترهای خانگی یا لپ‌‌تاپ هم می‌توان این کار را انجام داد، اما به‌هیچ‌ عنوان توجیه اقتصادی ندارد و به‌صرفه نیست.

این روزها عمده استخراج اتریوم با استفاده از کارت گرافیک (GPU) انجام می‌شود. البته دستگاه‌ استخراج مخصوص یا همان ای‌سیک‌ (ASIC) هم برای اتریوم به بازار عرضه شده، اما همچنان کارت گرافیک اصلی‌ترین سخت‌افزار استخراج اتر است. با کارت‌های گرافیک، به جز اتریوم می‌توان چندین و چند ارز دیجیتال دیگر را استخراج کرد. این در حالی است که برخی از ارزهای دیجیتال بزرگ ازجمله بیت کوین، بیت کوین کش و لایت کوین را فقط می‌توان با دستگاه‌های مخصوص ای‌سیک (ASIC) استخراج کرد و ماینینگ ارزهای نام‌برده با کارت گرافیک به‌صرفه نیست. در ادامه بیشتر در مورد ای‌سیک‌ها توضیح داده‌ایم.

بنابراین، با توجه به این‌که استخراج اتریوم بیشتر با کارت گرافیک انجام می‌شود، در این مقاله استخراج اتریوم با کارت‌ گرافیک را آموزش می‌دهیم و نیم‌نگاهی هم به استخراج با دستگاه‌های ای‌سیک می‌اندازیم.

برای استخراج اتریوم با GPU، باید یک «ریگ استخراج کارت گرافیک» تهیه کنید. ریگ (rig) به معنای یک پک از سخت‌افزارها است. ریگ کارت گرافیک درواقع مشابه با کیس کامپیوترهای خانگی است، با این تفاوت که تعداد زیادی کارت گرافیک روی آن نصب شده است.

ریگ‌های استخراج را می‌توانید به‌صورت آماده خریداری کنید و یا خودتان قطعات را جمع‌آوری و مثل کامپیوترهای معمولی سرهم کنید.

اگرچه سخت‌افزارها و قطعات ریز و درشت زیادی می‌توانند در کار ماینینگ مورد استفاده قرار بگیرند، یک ریگ استخراج قطعاً شامل قطعات زیر خواهد بود:

۱. کارت گرافیک قدرتمند

اصلی‌ترین بخش ریگ استخراج اتریوم، کارت‌های گرافیک آن است. برای استخراج اتریوم به کارت گرافیک‌های قدرتمند نیاز دارید. مدل‌های خاصی از گرافیک‌های AMD و Nvidia برای این کار مناسب هستند. فراموش نکنید همه GPU‌ها برای استخراج کارایی لازم را ندارند و بهتر است مدلی را انتخاب کنید که ماینرهای زیادی از آن استفاده می‌کنند و به نوعی امتحان خود را پس داده است.

در حال حاضر، مطرح‌ترین کارت‌های گرافیکی که برای استخراج مورد استفاده قرار می‌گیرند، مدل‌های زیر هستند:

بهترین کارت‌های گرافیک AMD برای ماینینگ:

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX ۳۸۰ – قدرت هش: Mh/s ۱۹

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX ۴۷۰ – قدرت هش: Mh/s ۲۶

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX ۵۷۰ – قدرت هش: Mh/s ۲۷

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX ۵۸۰ – قدرت هش: Mh/s ۳۰

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX FURY – قدرت هش: Mh/s ۲۹

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX Vega ۵۶ – قدرت هش: Mh/s ۳۶

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX Vega ۶۴ – قدرت هش: Mh/s ۴۰

  • کارت گرافیک AMD Radeon VII – قدرت هش: Mh/s ۷۸

  • کارت گرافیک AMD Radeon RX ۵۷۰۰ XT – قدرت هش: ۵۱ Mh/s

بهترین کارت‌های گرافیک Nvidia برای ماینینگ:

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۵۰ Ti – قدرت هش: Mh/s ۱۳.۹۰

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۶۰ – قدرت هش: Mh/s ۲۲

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۷۰ – قدرت هش: Mh/s ۳۰

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۷۰ Ti – قدرت هش: Mh/s ۳۰.۵

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۸۰ – قدرت هش: Mh/s ۳۴

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۰۸۰ Ti – قدرت هش: Mh/s ۴۹

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۶۶۰ – قدرت هش: Mh/s ۲۰

  • کارت گرافیک Nvidia GTX ۱۶۶۰ Ti – قدرت هش: Mh/s ۲۵

  • کارت گرافیک Nvidia RTX ۲۰۶۰ – قدرت هش: Mh/s ۲۷

  • کارت گرافیک Nvidia RTX ۲۰۷۰ – قدرت هش: Mh/s ۳۶

  • کارت گرافیک Nvidia RTX ۲۰۸۰ – قدرت هش: Mh/s ۳۶

  • کارت گرافیک Nvidia RTX ۲۰۸۰ Ti – قدرت هش: Mh/s ۵۲

  • توجه داشته باشید که قدرت یا نرخ هش یا هش ریت (hash rate) هر کارت گرافیک در الگوریتم‌های مختلف متفاوت است. به عنوان مثال، ریون کوین (Ravencoin) روی KawPow استخراج می‌شود. قدرت هش کارت گرافیک RX580 در الگوریتم KawPow حدود ۹.۴۰Mh/s و در الگوریتم اتریوم (Ethash)، حدود ۲۳Mh/s است. به این موضوع در هنگام محاسبه سودآوری دقت داشته باشید.

    قدرت هر کارت گرافیک روی هر الگوریتم ثابت است، مگر اینکه تیم توسعه‌دهنده تغییراتی روی الگوریتم اعمال کند که باعث شود نرخ هش تغییر کند.

    کارت‌های گرافیک دمای زیادی تولید می‌کنند، بنابراین حتماً استخراج را در یک اتاق خنک و با فن‌های مناسب انجام دهید، دمای دستگاهتان را هر چند دقیقه چک کنید یا از سیستم‌های هشدار گرما استفاده کنید.

    همچنین، به یاد داشته باشید مصرف برق کارت‌های گرافیک بسیار بالا است، پس بخش بزرگی از مبلغ ارزهای استخراج‌شده صرف هزینه برق خواهد شد. حتماً قبلا از شروع استخراج هزینه برق خود را محاسبه کنید تا از به‌صرفه بودن ماینینگ مطمئن شوید.

    ۲. شاسی ریگ

شاسی وسیله‌ای برای سوار کردن قطعات ریگ است. می‌توانید شاسی را به‌صورت آماده تهیه کنید و یا خودتان اقدام به ساخت آن کنید. شاسی باید به گونه‌ای باشد که قطعات، به‌خصوص کارت‌های گرافیک به خوبی روی آن پیچ شوند و نامتعادل نباشند. البته از وسایل دیگر هم می‌تواند به عنوان شاسی استفاده کرد و حتماً نیاز نیست که یک شاسی کاملاً استاندارد داشته باشید.

۳. منبع تغذیه (پاور) مناسب

برای جلوگیری از آسیب دیدن قطعات، این بخش را بسیار جدی بگیرید. برای سیستم‌های خانگی یک منبع تغذیه ۳۰۰-۵۰۰ وات کفایت می‌کند. اما برای چند کارت گرافیک نیاز به پاور یا پاورهای قدرتمند دارید. مثلاً برای شش گرافیک، پاوری بالای ۱۲۰۰ وات در نسخه PlusGold به بالا نیاز است. در هنگام جمع‌آوری ریگ برای انتخاب پاور مناسب حساس باشید و با کارشناسان مجرب مشورت کنید.

۴- RAM

استخراج به رم زیادی نیاز ندارد. برای استخراج با ۶ کارت گرافیک، یک رم ۴GB DDR۳ کافی است. اگر می‌خواهید با کارت گرافیک‌های بیشتری استخراج کنید یا به جز ماینینگ، در فعالیت‌های دیگری هم از سیستم خود کار بکشید، می‌توانید یک رم ۸ یا ۱۶ گیگابایتی تهیه کنید.

۵. پردازنده مرکزی (CPU)

رای استخراج با کارت‌های گرافیک نیاز به CPU خیلی قدرتمندی نیست. برای هر ریگ با تعداد انگشت شماری کارت گرافیک یک پردازنده مرکزی‌ کاملاً معمولی با قدرت متوسط که به مادربرد شما سازگار باشد کافی‌ است. برای راحتی بیشتر در هنگام اجرای نرم‌افزارها می‌توانید پردازنده‌ای با ظرفیت بیشتر از میزان مورد نیاز تهیه کنید. به عنوان نمونه، پردازنده اینتل سری Skylake مدل Pentium G۴۴۰۰ برای یک ریگ ماینینگ گزینه مناسبی است.

۶. درایو SSD

برای نصب سیستم‌عامل و اجرای نرم‌افزارهای استخراج به یک حافظه نیاز دارید. یک درایو ۱۲۰ گیگابایتی SSD مناسب است.

۷. کابل‌های مورد نیاز

برای اتصالات مختلف در ریگ به کابل‌های مناسب نیاز دارید که در بازار فراوان است. کابل‌های PCI Express USB برای ایجاد اتصال بین گرافیک ها و مادربرد حتماً مورد نیاز است.

۸. مادربرد

و در آخر به یک مادربرد مناسب برای اتصال قطعات نیاز دارید. برای اتصال چند کارت گرافیک باید از مادربردی با تعداد بالای اسلات‌های PCI Express استفاده کنید. مادربرد ASUS B۲۵۰ MINING EXPERT در حال حاضر بهترین گزینه برای ماینرها محسوب می‌شود. این مادربرد از ۱۹ کارت گرافیک پشتیبانی می‌کند. بااین‌حال، نسبت به نیاز خود می‌توانید گزینه‌های ارزان‌تری را انتخاب کنید.

۹. اینترنت ثابت و مودم

استخراج به اینترنت خیلی پرسرعتی نیاز ندارد، اما پایدار بودن و عدم قطعی مداوم آن مهم است. بهترین نوع اینترنت برای استخراج، اینترنت ثابت ADSL و یا TD-LTE است. فرایند ماینینگ حجم اینترنت زیادی را مصرف نمی‌کند و حداکثر مصرف یک ماینر معمولی به ۴ گیگ در ماه هم نمی‌رسد.

اسمبل و نصب سیستم‌عامل

پس از تهیه سخت‌افزارهای مورد نیاز، باید قطعات را روی مادربرد و شاسی سوار کنید. این کار برای فردی که قبلاً اسمبل کامپیوتر انجام داده است، تقریباً ساده است، اما اگر تجربه ندارید پیشنهاد می‌شود با کمک یک کارشناس این کار را انجام دهید. ویدیوهای زیادی هم در یوتیوب وجود دارد که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید. فقط کافی است عبارت «mining rig assembly» را در یوتیوب جستجو کنید.

می‌توانید از سیستم‌عامل‌های ویندوز، مک، لینوکس و حتی سیستم‌عامل‌های مخصوص ماینینگ برای اجرای نرم‌افزارهای استخراج استفاده کنید. پیشنهاد ما نصب ویندوز ۱۰ است. به‌دلیل نداشتن درایور DVD روی ریگ استخراج، ویندوز را باید از طریق فلش مموری نصب کنید. همچنین باید درایورهای مورد نیاز کارت گرافیک و همچنین درایور کارت شبکه را هم نصب کنید.

پس از تهیه ریگ و نصب سیستم‌عامل، حالا باید یک کیف پول اتریوم بسازید تا بتوانید اترهای استخراج‌شده را دریافت کنید.

ساخت کیف پول اتریوم

فرایند ساخت کیف پول اتریوم و دریافت آدرس آن بسیار ساده است. برای ارز دیجیتال محبوب اتریوم کیف پول‌های زیادی وجود دارد که می‌توانید به دلخواه از یکی از آنها بهره ببرید. کیف پول اتریوم را می‌توانید مانند حساب بانکی خود در نظر بگیرید که از آن می‌توان برای دریافت، ذخیره و ارسال اتریوم استفاده کرد.

کیف پول‌های نرم‌افزاری اتریوم کاملاً رایگان هستند و به‌راحتی می‌توان آنها را بر روی گوشی‌های تلفن همراه (اندروید و iOS) یا کامپیوترهای شخصی (ویندوز، لینوکس و مک) نصب کرد. برخی از کیف پول‌ها هم تحت وب‌ هستند و با مرورگرهای اینترنت (مانند کروم) می‌توان به آنها متصل شد. اما کیف پول‌های سخت‌افزاری که امنیت بیشتری دارند، به‌شکل فیزیکی موجود هستند و باید خریداری شوند.

در جدول زیر نام تعدادی از بهترین کیف پول‌های اتریوم را مشاهده می‌کنید:

نام نوع لینک دانلود/دسترسی
کیف پول مای‌اتروالت نرم‌افزاری/تحت وب دسترسی
کیف پول متامسک نرم‌افزاری/ افزونه مرورگر دانلود
کیف پول تراست والت نرم‌افزاری/ موبایل دانلود
کیف پول کوینومی نرم‌افزاری/ موبایل و دسکتاپ دانلود
کیف پول لجر سخت‌افزاری فیزیکی – باید از فروشگاه‌های معتبر خریداری شود
کیف پول ترزور سخت‌افزاری فیزیکی – باید از فروشگاه‌های معتبر خریداری شود

فراموش نکنید که در دنیای بلاک چین و ارزهای دیجیتال هر کس تنها مسئول دارایی‌های خودش است. بنابراین، ضروری است که از کیف پول‌ خود نسخه پشتیبان (بک‌آپ) بگیرید تا در صورت مفقودی رمز کیف پول یا خراب شدن دستگاهی که برنامه روی آن نصب است، بتوانید مبالغ خود را بازیابی کنید. تاکنون دسترسی به میلیون‌ها دلار سرمایه تنها به خاطر سهل‌انگاری در تهیه نسخه پشتیبان از دست رفته است. کیف پول‌ها اغلب به‌عنوان نسخه پشتیبان به کاربر یک مجموعه ۱۲ یا ۲۴تایی از کلمات انگلیسی نمایش می‌دهند که باید آنها را در جایی امن یادداشت کنید. به این ترتیب، کاربر با آن کلمات می‌تواند به‌راحتی در هر کیف پول دیگری به دارایی‌های خود دسترسی پیدا کند.

پیوستن به یک استخر استخراج و شروع کار

پس از آماده کردن تجهیزات و کیف پول اتریوم، حالا به مهمترین قسمت آموزش یعنی شروع کار می‌رسیم.

برای استخراج اتریوم یا هر ارز دیجیتال دیگری نیاز است که به یک استخر استخراج بپیوندید. به زبان ساده، استخر استخراج محلی مجازی است که استخراج‌کنندگان قدرت سخت‌افزارهای خود را روی هم می‌ریزند و همه برای استخراج تلاش می‌کنند. در این روش، هر ماینر یا استخراج‌کننده براساس میزان توان پردازشی خود سود می‌برد.

با توجه به گسترده بودن فضای ماینینگ، امروزه بدون پیوستن به استخر استخراج شانس شما برای کسب سود از استخراج بسیار کم خواهد بود.

هر استخر استخراج نسبت به توان پردازشی خود، میزان کارمزد و کیفیت خدمات می‌تواند متفاوت باشد.

سه استخر استخراج اترماین (Ethermine) تواف‌پول (۲fpool) و اسپارک‌پول (SparkPool) از بهترین استخرهای استخراج اتریوم هستند. در اینجا روش استخراج در استخر اترماین را آموزش می‌دهیم. اما اتصال به بقیه استخرهای استخراج هم تقریباً با روشی مشابه انجام می‌شود. اترماین یکی از قدیمی‌ترین و معتبرترین استخرهای استخراج اتریوم است.

فرایند شروع کار استخراج در اترماین به شرح زیر است:

  • دانلود نرم افزار استخراج (در این آموزش PhoenixMiner)

  • ویرایش فایل کانفیگ نرم‌افزار

  • اجرای نرم‌افزار و شروع استخراج

برای اتصال به استخر استخراج نیاز به یک نرم‌افزار دارید. با یکی از نرم‌افزارهای زیر می‌توانید به استخر استخراج اترماین متصل شوید:

در این آموزش ما نرم‌افزار فونیکس ماینر (PhoenixMiner) را معرفی می‌کنیم. نرم‌افزار استخراج فونیکس ماینر یکی از بهترین نرم‌افزارهای استخراج اتریوم با کارت گرافیک است. این نرم‌افزار از هر دو کارت گرافیک AMD و Nvidia پشتیبانی می‌کند. قبل از اجرای نرم‌افزار حتماً در صفحه دانلود دستورالعمل‌های تیم توسعه‌دهنده را مطالعه کنید.

پس از دریافت نرم‌افزار، آن را از حالت فشرده خارج کنید، در فولدر نرم افزار، روی فایل «start_miner.BAT» راست کلیک کرده و Edit را انتخاب کنید. سپس قسمت پایینیِ این فایل را ویرایش و تنظیمات مورد نیاز خودتان را وارد کنید.

در جلوی عبارت «pool-» باید سرور استخر استخراج قرار گیرد. اگر در ایران عملیات استخراج را انجام می‌دهید، بهتر است از آدرس سرور آسیایی استخر اترماین استفاده کنید که به این شرح است: asia۱.ethermine.org:۴۴۴۴

همچنین باید در جلوی عبارت «pool2-» یک سرور دوم مشخص کنید تا در صورت خرابی سرور اول، عملیات استخراج در سرور دوم انجام شود. پیشنهاد می‌کنیم برای سرور دوم، سرور اروپا را انتخاب کنید: eu۱.ethermine.org:۴۴۴۴

در جلوی عبارت «-wal» باید آدرس کیف پول اتریوم خود را قرار دهید تا پاداش استخراج به آن منتقل شود. بقیه موارد را به‌صورت دست نخورده باقی بگذارید و فایل را با همان فرمت bat ذخیره کنید.

حالا با اجرای فایل bat ذخیره‌شده، عملیات استخراج آغاز می‌شود. در مورد اجرای نرم‌افزارهای ماینینگ هم ویدیوهای زیادی در یوتیوب وجود دارد.منبع:سایت ارز دیجیتال

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده − 12 =

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.